Als je van je arts te horen krijgt dat je centrale sensitisatie hebt, heb je al een heel trajcct met klachten, onderzoeken en behandelingen achter de rug. Er is eindelijk een naam! Maar wat betekent het?
Centraal zenuwstelsel wordt steeds gevoeliger
Centrale sensitisatie gaat over het centrale zenuwstelsel. Dat is het systeem dat voortdurend informatie verzamelt vanuit je lichaam en je omgeving, en dat inschat of iets veilig of onveilig is. Het werkt als een lerend systeem dat eerdere ervaringen meeneemt in nieuwe inschattingen. Dit systeem kan in de loop van de tijd gevoeliger worden. Dat gebeurt vaak na periodes waarin er veel van je gevraagd is, lichamelijk of emotioneel. Pijn, ziekte, stress, spanning of ingrijpende gebeurtenissen kunnen daarin een rol spelen.
Wanneer het zenuwstelsel lang alert is geweest, kan die alertheid blijven hangen. Het systeem reageert dan sneller en sterker. Prikkels die eerder geen probleem waren, kunnen nu onprettig of pijnlijk aanvoelen. Bestaande klachten kunnen intenser worden of zich uitbreiden. Ook dingen als vermoeidheid, een vol hoofd of gevoeligheid voor licht, geluid of aanraking kunnen daarbij horen. Je kunt het zien als een autoalarm die normaalgesproken afgaat bij een inbraak, maar gevoeliger is geworden, alerter, en nu al afgaat bij een zuchtje wind.
Jouw ervaringen zijn echt
Het idee van centrale sensitisatie kan lastig zijn. Want je voelt duidelijk dat er iets aan de hand is en nu lijkt het alsof tegen je gezegd wordt dat je het zelf doet. Of dat er getwijfeld wordt aan wat je voelt. En tegelijk is het erg ingewikkeld te begrijpen waarom je lichaam zo blijft reageren. Dat kan twijfel oproepen, frustratie, onrust of boosheid. Of allemaal.
Wat belangrijk is om te weten, is dat er niet aan getwijfeld wordt dat deze klachten van jou échte ervaringen zijn. Je zenuwstelsel (daar waar alle pijn en andere klachten hun oorsprong hebben) geeft signalen die voor jou voelbaar en aanwezig zijn. Centrale sensitisatie beschrijft een toestand waarin een systeem dat langdurig op scherp heeft gestaan, moeite heeft om terug te schakelen en klachten blijft geven, terwijl er daar eigenlijk geen aanleiding meer voor is.
Ruimte voor herstel
Met dit in het achterhoofd kan voorzichtig wat ruimte voor een volgende stap ontstaan. Als een systeem gevoeliger kan worden, betekent dat ook dat het in de loop van de tijd weer andere ervaringen kan opdoen. Het helpt niet als je daar enorm je best voor gaat doen of als je denkt dat je je mindset moet veranderen. Het gaat om kleine, herhaalde ervaringen waarin je lichaam merkt dat het niet voortdurend op zijn hoede hoeft te zijn.
Herstel begint met begrijpen wat er speelt in je systeem, met leren milder te kijken naar je reacties en met stap voor stap weer vertrouwen opbouwen in wat je voelt en doet. Welke weg daarin passend is, verschilt per persoon.
Als je net hebt gehoord dat er bij jou sprake is van centrale sensitisatie, hoef je echt niet meteen alles te begrijpen of te veranderen. Laat het maar even landen. Je mag de tijd nemen om te ontdekken wat deze uitleg voor jou betekent, en wat een volgende stap zou kunnen zijn.
Op deze site vind je veel informatie over de mindbody aanpak, een wetenschappelijk onderbouwde manier om te kijken naar centrale sensitisatie, chronische (pijn)klachten en SOLK. Neem de tijd om te lezen wat bij je past en wat herkenning geeft. Je kunt hier de brochure met extra uitleg en links downloaden en je hier inschrijven voor de nieuwsbrief MindBody InSight.