De weken richting de feestdagen hebben voor mensen met chronische (pijn)klachten zo hun eigen uitdagingen. Je voelt het in je lichaam nog voordat je agenda volloopt. Kleine signalen die zich aandienen terwijl je probeert na te denken over cadeaus, afspraken, verwachtingen binnen families, de organisatie van het eten of het idee dat het gezellig hoort te zijn. De druk kan zacht beginnen als een klein motortje en toch al voelbaar aanwezig zijn. Spanning die zich vertakt door je schouders, buik of rug. Alsof je lichaam vooruitloopt op wat er komt.
Je lichaam reageert
Veel mensen met chronische (pijn)klachten merken dat deze periode iets losmaakt. Soms wordt de spanning hoger en komt er meer pijn. Je lichaam reageert op de hectiek, de planning en de onderstroom van oude patronen die juist rond de feestdagen kan opkomen. Gezin, familie, herinneringen, rollen waarin je ooit bent gegroeid en plaatsen waar je jezelf onbewust hebt geschikt naar de verwachtingen. Je lichaam weet dit feilloos. De reactie is echt en niet ingebeeld. Het zenuwstelsel staat op scherp en volgt zijn eigen ritme: je klachten nemen toe, soms zelfs tot het punt dat je moet afhaken.
Er kunnen daarentegen ook momenten zijn waarop de klachten juist minder worden. Je zit aan een lange tafel waar je gewoon hebt mogen aanschuiven, je voelt de aanwezigheid van warmte van fijne familieleden of goede vrienden, je wandelt in de koude lucht of je bent even helemaal weg uit je dagelijkse structuur. Een gevoel van ruimte verschijnt. Je lichaam ademt een fractie dieper en er ontstaat een lichte ontspanning die zich vanzelf verspreidt. Pijn wordt tijdelijk zachter of lijkt zelfs even te verdwijnen.
Neuroplastische pijn
Wanneer je iets hiervan herkent is dat een aanwijzing dat je klachten worden beïnvloed door het zenuwstelsel. Een puur lichamelijke verstoring (bv een beenbreuk of een ziekte) verandert niet tijdens een drukke decemberweek en ook niet tijdens een ontspannen avond bij kaarslicht. Een gevoelig zenuwstelsel reageert wel. De intensiteit van klachten beweegt dan mee met stress, druk, warmte, aandacht, ontspanning of contact. Dit is kenmerkend voor neuroplastische pijn en het valt onder de noemen MindBody Syndroom (MBS).
Als je herkent wat hierboven beschreven staat, betekent het niet dat je je aanstelt. Het betekent ook niet dat het een kwestie van mindset is of dat het ’tussen je oren’ zit. Nee, het betekent dat je lichaam je iets probeert te vertellen. Het reageert op belasting, op druk, op oude overtuigingen die nog werkzaam zijn in je systeem. Het reageert ook op rust, op veiligheid, op momenten van plezier of echte aanwezigheid. Deze beweging zegt iets over de hersteltijd die je lichaam nodig heeft en over de mogelijkheid om het zenuwstelsel te kalmeren door te luisteren naar wat er gebeurt.
Gevoeligheid leren begrijpen
Feestdagen leggen dit principe haarfijn bloot. De intensiteit van de pijn vertelt je niets over schade, maar wel veel over wat je lichaam aan informatie verwerkt. De uitnodiging zit in het herkennen van deze verschuivingen. Niet forceren en niet proberen te verklaren. Eerder zien dat je systeem gevoelig is voor de omgeving waarin je je bevindt. Die gevoeligheid kun je leren begrijpen en leren begeleiden.
Een rustige wandeling na het eten, even weg van geluid en drukte. Een gesprek dat minder zwaar voelt dan je vooraf dacht. Een uur in de middag waarop je lekker niets hoeft. Het zijn vaak dit soort momenten waarop het lichaam antwoord geeft. Een verzachting die van binnenuit komt. Merk je dat je klachten afnemen, dan laat het klip en klaar zien dat je zenuwstelsel reageert op wat jij doet, voelt en kiest. En dat er ruimte is voor herstel. En dat herstel kan volledig zijn.
De feestdagen kunnen intens zijn voor mensen met chronische (pijn)klachten. Ze kunnen ook iets zichtbaar maken dat hoop geeft.