De term fawning komt uit de traumapsychologie en beschrijft een stressreactie waarbij iemand zich sterk richt op het tevreden houden van anderen. In deze fawning stressreactie probeert het zenuwstelsel spanning te reguleren door harmonie te bewaren en irritatie te voorkomen.
Binnen de bekende stressreacties van het zenuwstelsel worden meestal drie patronen genoemd: vechten, vluchten en verstarren (fight, flight en freeze). In de traumaliteratuur wordt daarnaast ook fawning beschreven. Je neigt daarbij sterk richting afstemming en geruststelling. Je aandacht verschuift naar de ander. Blikken, toon en kleine veranderingen in sfeer worden scherp geregistreerd. Je zenuwstelsel probeert de omgeving rustig te houden door mee te bewegen.
Dat kan zich uiten in gedrag zoals:
-
snel instemmen met verzoeken
-
verantwoordelijkheid voelen voor de sfeer in een gesprek
-
spanningen, irritaties proberen te sussen
-
sterk letten op hoe woorden of reacties kunnen overkomen
-
het eigen standpunt naar de achtergrond laten verdwijnen
Deze reactie heeft als doel je eigen veiligheid te ondersteunen.
Een reactie die veiligheid probeert te bereiken
Je autonome zenuwstelsel scant voortdurend de omgeving. Het registreert signalen van veiligheid, spanning of dreiging. Dat proces verloopt grotendeels buiten je bewuste denken om.
In een omgeving waarin spanning aanwezig is en waarin confrontatie risico met zich meebrengt, kan aanpassen een effectieve manier worden om de situatie stabiel te houden. Je lichaam leert dat afstemmen rust brengt in je omgeving. Die ervaring wordt opgeslagen in het zenuwstelsel. Later kan dezelfde reactie automatisch verschijnen wanneer het systeem signalen oppikt die doen denken aan eerdere situaties.
Je aandacht gaat daardoor gemakkelijk naar buiten. Het registreren van anderen krijgt prioriteit. Het waarnemen van je eigen interne signalen raakt verder op de achtergrond.
De lichamelijke impact van voortdurend afstemmen
Wanneer je zenuwstelsel sterk gericht blijft op het monitoren van de omgeving, blijft het actief en alert. Je lichaam blijft luisteren of het ergens irritatie, spanning of afkeuring opmerkt. Die voortdurende alertheid kan lichamelijke spanning geven. Spieren blijven aangespannen, je ademhaling wordt oppervlakkiger en je energie raakt eerder op. Klachten zoals vermoeidheid, hoofdpijn, een drukkend gevoel op de borst of een onrustig lichaam passen bij een systeem dat lang in waakstand staat.
In mindbody trajecten herken ik dit patroon geregeld. De fawning stressreactie vormt regelmatig onderdeel van een breder geheel waarin het zenuwstelsel veiligheid probeert te organiseren.
Een systeem dat vooral naar buiten luistert raakt minder vertrouwd met interne signalen, waardoor grenzen minder duidelijk worden gevoeld. Spanning kan zich daardoor langere tijd ophopen.
Zicht krijgen op het patroon
Inzicht in de fawning stressreactie kan je kijk op je eigen gedrag veranderen. Het laat zien hoe je zenuwstelsel bescherming probeert te organiseren. Vanuit dat inzicht kan er ruimte ontstaan voor onderzoek.
- Wat gebeurt er in mijn lichaam wanneer ik automatisch instem?
- Welke signalen in mijn lijf merk ik op wanneer de sfeer in een gesprek verandert?
- Waar voel ik spanning wanneer iemand ontevreden reageert?
Als je je hier steeds meer bewust van wordt, groeit opnieuw contact met je eigen systeem. Je zenuwstelsel kan ervaren dat je binnenin kunt blijven voelen terwijl er ook contact met anderen is. Daarmee ontstaat geleidelijk meer bewegingsruimte in situaties waarin je voorheen vooral op fawning aangewezen was.
Op deze site vind je veel informatie over de mindbody aanpak, een wetenschappelijk onderbouwde manier om te kijken naar centrale sensitisatie, chronische (pijn)klachten en SOLK. Neem de tijd om te lezen wat bij je past en wat herkenning geeft. Je kunt hier de brochure met extra uitleg en links downloaden en je hier inschrijven voor de nieuwsbrief MindBody InSight.