Sommige mensen krijgen van hun arts te horen dat ze centrale sensitisatie hebben. Vaak gebeurt dat na een lange periode met klachten, onderzoeken en behandelingen. Er is eindelijk een naam! En tegelijk blijft het onduidelijk wat het nu precies voor je betekent.
Met deze diagnose heb je vast al veel meegemaakt. Pijn die blijft, vermoeidheid die niet overgaat en angst voor al dat gedoe met je lichaam. Misschien heb je al van alles geprobeerd. Misschien voel je je bekaf van het zoeken. En dan heb je nog de vragen die door je hoofd spoken: kan dit ooit nog overgaan? Wat als dit nooit meer weggaat, als ik hiermee mijn leven moet leven? Is er echt helemaal niets aan te doen?
Centraal zenuwstelsel wordt steeds gevoeliger
Centrale sensitisatie gaat over het centrale zenuwstelsel. Dat is het systeem dat voortdurend informatie verzamelt vanuit je lichaam en je omgeving, en dat inschat of iets veilig of onveilig is. Het werkt als een lerend systeem dat eerdere ervaringen meeneemt in nieuwe inschattingen. Dit systeem kan in de loop van de tijd gevoeliger worden. Dat gebeurt vaak na periodes waarin er veel van je gevraagd is, lichamelijk of emotioneel. Pijn, ziekte, stress, spanning of ingrijpende gebeurtenissen kunnen daarin een rol spelen.
Wanneer het zenuwstelsel lang alert is geweest, kan die alertheid blijven hangen. Het systeem reageert dan sneller en sterker. Prikkels die eerder geen probleem waren, kunnen nu onprettig of pijnlijk aanvoelen. Bestaande klachten kunnen intenser worden of zich uitbreiden. Ook dingen als vermoeidheid, een vol hoofd of gevoeligheid voor licht, geluid of aanraking kunnen daarbij horen. Je kunt het zien als een autoalarm die normaalgesproken afgaat bij een inbraak, maar gevoeliger is geworden, alerter, en nu al afgaat bij een zuchtje wind.
Verwarrend idee
Het idee van centrale sensitisatie kan verwarrend voor je zijn. Je voelt duidelijk dat er iets aan de hand is, en tegelijk is het lastig te begrijpen waarom je lichaam zo blijft reageren. Dat kan twijfel oproepen, frustratie, onrust of boosheid. Of allemaal. En die reacties zijn volstrekt begrijpelijk.
Wat belangrijk is om te weten, is dat er niet aan getwijfeld wordt dat deze klachten van jou échte ervaringen zijn. Je zenuwstelsel (daar waar pijn en andere klachten hun oorsprong hebben) geeft signalen die voor jou voelbaar en aanwezig zijn. Centrale sensitisatie beschrijft een toestand waarin een systeem dat langdurig op scherp heeft gestaan, moeite heeft om terug te schakelen.
Ruimte voor herstel
Met dit in het achterhoofd kan voorzichtig ruimte voor een volgende stap ontstaan. Als een systeem gevoeliger kan worden, betekent dat ook dat het in de loop van de tijd weer andere ervaringen kan opdoen. Dat is géén snelle oplossing, géén kwestie van jezelf ergens toe dwingen en ook echt geen kwestie van mindset. Het gaat om kleine, herhaalde ervaringen waarin je lichaam merkt dat het niet voortdurend op zijn hoede hoeft te zijn.
Herstel begint voor veel mensen met begrijpen wat er speelt in hun systeem, met milder leren kijken naar hun reacties en met stap voor stap weer vertrouwen opbouwen in wat ze voelen en doen. Welke weg daarin passend is, verschilt per persoon.
Als je net hebt gehoord dat er bij jou sprake is van centrale sensitisatie, hoef je echt niet meteen alles te begrijpen of te veranderen. Laat het maar even landen. Je mag de tijd nemen om te ontdekken wat deze uitleg voor jou betekent, en wat een volgende kleine stap zou kunnen zijn.
Op deze site vind je veel informatie over de mindbody aanpak, een wetenschappelijk onderbouwde manier om te kijken naar centrale sensitisatie, chronische (pijn)klachten en SOLK. Neem de tijd om te lezen wat bij je past en wat herkenning geeft. Je kunt hier de brochure met extra uitleg en links downloaden en je hier inschrijven voor de nieuwsbrief MindBody InSight.