Zou je dat nou wel doen?
Doe toch rustig aan!
Partners, ouders, kinderen en vrienden zeggen dit uit liefde. Goed bedoelde adviezen, vol betrokkenheid en vmensen met chronische (pijn)klachten vaak heel herkenbaar. Maar voor wie zich midden in een proces van herstel bevindt – bijvoorbeeld vanuit het inzicht in het mindbody syndroom – kunnen deze woorden averechts werken. Zo doet niemand iets verkeerd en toch is het niet goed.
Waarom goedbedoelde zorg spanning kan geven
Als je brein lange tijd pijn heeft geproduceerd terwijl er geen sprake is van weefselschade, blijft het vaak op scherp staan. Lees er hier meer over. Ieder brein scant de hele dag door, op zoek naar gevaar. Maar een brein dat op scherp staat, pikt de kleinste signaaltjes op – signaaltjes die een ‘gezond brein’ aan zich voorbij laat gaan.
In dat proces van herstel – waarin iemand leert dat pijn of vermoeidheid niet per se betekent dat er schade is – zijn veiligheid en vertrouwen cruciaal. En goedbedoelde adviezen zijn dan soms niet helpend. Zinnen als ‘je doet te veel’ of ‘ga nou niet over je grenzen’ worden door dat alerte brein geïnterpreteerd als waarschuwing: er dreigt gevaar. En bij gevaar maakt zo’n brein pijn of andere klachten.
Waarschuwingen houden het dus alarmsysteem actief, we zagen dat al bij een eerdere blog. En met die waarschuwingen blijven of verergeren ook de (pijn)klachten.
Liefde in een lastige vorm
Wie aan de zijlijn staat van een partner of kind met chronische klachten, weet hoe machteloos dat kan voelen. Je ziet iemand worstelen, keer op keer worden plannen aangepast. Je weet alles van opstaan met hoop en toch weer terugvallen. Het is niet gek dat je beschermend wordt. Naar je partner of kind of ouder, maar ook naar jezelf. De beperkingen die de chronische (pijn)patient heeft, heb jij ook. Of je leeft ‘eromheen’ en ook dat is hartstikke lastig. Dus –linksom of rechtsom– je probeert te voorkomen dat het erger wordt.
En dan is het logisch dat je denkt: waarom luister je niet gewoon naar je lichaam?
Maar …wat als het lichaam geen schade meldt, maar angst?
Wat als de pijn niet betekent: je doet te veel, maar: je brein denkt dat je in gevaar bent?
Als de naast dat ook gaat begrijpen, dan verandert hopelijk de aanpak. Het herstelproces vraagt namelijk om een andere vorm van steun.
Van beschermen naar vertrouwen
Mensen die bezig zijn met herstel vanuit de mindbody visie nemen vaak stap voor stap weer regie over hun lichaam. Ze onderzoeken of wat ze voelen echt betekent wat ze altijd dachten dat het betekende. Ze zetten voorzichtige stappen, juist door hun lichaam niet altijd te volgen, maar door het brein nieuwe informatie te geven: ik ben veilig, dit kan ik aan.
Als naaste kun je daarin veel betekenen. Als je stopt met waarschuwen, maar juist een beetje meebeweegt, blijft de ander in de lead. Je mag erop vertrouwen dat diegene zelf voelt wanneer hij of zij even moet stoppen – of juist doorzetten. En als dat nog niet zo gevoeld wordt, mag degene met de klachten ermee oefenen, met vallen en opstaan. Dat kan als resultaat hebben dat de klachten toenemen of afnemen. Met opmerkingen als ‘zie je wel, ik zei het toch’ of ‘ik geloof niets van dat hele mindbody’ wordt het brein van degene met klachten op scherp gezet en daarmee kunnen de klachten toenemen.
Het is overigens heel begrijpelijk als je als naaste niet gelooft in de mindbody aanpak, maar het is wel goed om de ander de ruimte te geven het te ervaren. Je zult merken dat er al snel kleine dingen ten goede gaan veranderen. Mocht je heel sceptisch zijn, kijk dan een op de pagina met video’s naar het ‘rubberen arm experiment’, een klassiek psychologisch experiment dat voor Netflix opnieuw is gedaan met duidelijke beelden. Geen acteurs, een echt experiment. De overige video’s zijn trouwens ook de moeite waard.
Dat alles betekent natuurlijk niet dat je het nooit meer moeilijk mag vinden. Of dat je geen teleurstelling meer voelt als plannen wéér niet doorgaan. Het betekent alleen dat je soms het ongemak maar even laat bestaan, zonder het meteen te willen benoemen. Zodat de ander de ruimte houdt om zelf te kiezen, te proberen en te leren. Het is het waard een kans te krijgen.
Als je écht wil helpen bij (pijn)klachten
- Luister zonder advies: soms is ‘wat rot voor je’ het beste wat je kunt zeggen;
- Vraag wat iemand nodig heeft in plaats van het in te vullen;
- Heb geduld en vertrouwen in het proces van de ander;
- Ga eens mee naar gesprekken met de mindbody therapeut;
- Kijk samen naar wat wél lukt: vandaag, deze week, dit uur;
- Sta open voor het onbekende: het mindbody-gedachtegoed kan soms gek overkomen. Lees erover en steun vanuit die visie, ook al heb je twijfels;
- Wees nieuwsgierig: hoe meer de ander kan vertellen over wat hij of zij doet, weet of van plan is in het herstelproces, hoe meer zijn/haar brein ook overtuigd raakt van de mogelijkheid van herstel.
Tot slot
Als naaste hoef je het niet perfect te doen. Je mag je frustraties hebben. Je mag soms te beschermend zijn. Maar als je merkt dat je dierbare bezig is met een proces waarin veiligheid en zelfregie belangrijk zijn, vraag dan eens: ‘wat helpt jou het meest op dit moment?’ Misschien krijg je wel als antwoord: ‘wil je me niet meer waarschuwen?’…