Wie technisch is aangelegd en weet hoe systemen werken, kent het belang van drempelwaarden. Sensoren verzamelen informatie, vergelijken die met ingestelde grenzen en sturen op basis daarvan reacties aan. Dat proces loopt continu, grotendeels buiten beeld en meestal zonder dat iemand daar actief bij stilstaat. Dezelfde input kan, afhankelijk van de ingestelde drempel, tot verschillende uitkomsten leiden.
Het lichaam werkt volgens een vergelijkbare logica. Het zenuwstelsel ontvangt voortdurend signalen vanuit spieren en gewrichten, vanuit ademhaling en hartslag en vanuit interne spanning en verwachting. Al die informatie komt samen in een systeem met één centrale taak: inschatten hoe veilig de situatie is. Deze inschatting bepaalt welke reacties worden geactiveerd en met welke intensiteit. Ook dit proces verloopt continu en onbewust.
Verhoogde belasting
Wanneer een technisch systeem langere tijd onder verhoogde belasting draait, worden drempelwaarden aangepast. Sensoren reageren eerder, signalen die voorheen onder de actiedrempel bleven worden nu meegenomen en reacties volgen sneller en krachtiger. Het systeem past zich daarmee aan aan wat het langdurig heeft geregistreerd.
Bij mensen met aanhoudende (pijn)klachten is een vergelijkbaar mechanisme bezig. Wanneer het lichaam langere tijd onder verhoogde belasting functioneert, bijvoorbeeld na een ongeval of tijdens een langdurige periode van stress, verschuiven ook hier de drempelwaarden. Prikkels die eerder geen duidelijke respons opriepen worden nu als relevant verwerkt. Het systeem versterkt signalen en kent ze sneller prioriteit toe. De patronen die ontstaan passen bij een systeem dat langdurig alert staat afgesteld. Pijn kan hier een uitkomst van zijn.
Herkalibratie als herstelprincipe
Vanuit dit perspectief kun je herstel dan ook zien als herkalibratie. Het systeem doet nieuwe ervaringen op, bijvoorbeeld momenten waarop belasting aanwezig is zonder dat het systeem opschaalt. Die ervaringen worden meegenomen in de verwerking en verschuiven de afstelling stap voor stap.
In het geval van het lichaam wordt dit ervaren als het geleidelijk terugkeren van vertrouwen. De drempelwaarden bewegen mee richting een stand waarin signalen minder snel tot een pijnreactie leiden.
Ervaring als basis
Het tempo van dit proces ligt in het systeem zelf. Wanneer veiligheid vaker en consistenter wordt waargenomen, verandert de gevoeligheid en passen reacties zich aan. In het lichaam betekent dit dat het opdoen van veilige ervaringen een kernonderdeel vormt van herstel. Die ervaringen leveren de informatie waarmee het zenuwstelsel zichzelf bijstelt en minder pijnsignalen afgeeft.
Het is zo logisch
De kracht van deze visie zit in de eenvoud van deze logica. Wie gewend is te werken met adaptieve systemen herkent het patroon. Voor mensen met chronische pijn biedt kan dit kader houvast geven, omdat hun ervaring past binnen een samenhangend en verklaarbaar geheel. Het helpt ook bij het uitleggen van deze visie aan kritische omstanders, wat in de praktijk vaak al een uitdaging op zich is.