Er zijn woorden die onschuldig lijken, maar stiekem veel ‘boodschap’ in zich dragen. Mindset is er zo één. Het klinkt vlot, positief, behapbaar. Alsof je met de juiste instelling de wereld (en dus ook je lichaam) naar je hand kunt zetten. Maar als je leeft met chronische (pijn)klachten, weet je dat het zo niet werkt.
‘Belangrijk dus dat je leert omdenken’
Toch merk ik vaak dat er in die richting gedacht wordt. Als ik mensen die geen chronische (pijn)klachten hebben, uitleg wat mijn werk inhoudt, dan hoor ik:
‘ja, het is ook gewoon een kwestie van mindset.’
Of: ‘mensen moeten ook proberen er gewoon wat positiever in te staan.’
Of (allergietje bij mij): ‘belangrijk dus dat je leert omdenken.’
En elke keer merk ik bij mezelf een frons. Omdat het zo makkelijk is om te denken dat het op die manier werkt. Alsof het een kwestie van wilskracht is. Alsof je brein even in de juiste stand kan worden geduwd en de pijn – of vermoeidheid of welke chronische klacht dan ook – spontaan verdwijnt.
Dus dan leg ik graag nog verder uit hoe het zit met dat brein van ons én chronische pijn.
Een zenuwstelsel op scherp
Want chronische (pijn)klachten hebben niets te maken met te weinig wilskracht of een onhandige manier van denken. Het heeft te maken met een zenuwstelsel dat te vaak op scherp heeft gestaan. Met hersenen die dreiging zijn gaan zien waar die er niet meer is. Met neurale paden die zo ingesleten zijn, dat het lichaam blijft reageren alsof er gevaar dreigt.
Dat is echt geen mindset, maar wel neuroplasticiteit.
Niet harder proberen, maar zachter leren
En daarmee komt het goede nieuws om de hoek. Want waar je met mindset vooral probeert jezelf stevig te overtuigen – kom op, denk anders, voel anders, doe anders – werk je met neuroplasticiteit juist met zachtheid. Niet door te pushen, maar door zacht de weg te wijzen. Door veiligheid toe te laten in plaats van controle te oefenen. Door het lichaam te leren dat het weer mag ontspannen, bewegen, vertrouwen.
En soms door emoties toe te laten die jarenlang onderdrukt moesten worden, omdat de wereld anders te gevaarlijk voelde.
Waarom je mindset veranderen hier niet werkt
Ik snap trouwens wel waar het vandaan komt, dat woord mindset. Het is overal: in sport, in werk, in persoonlijke ontwikkeling. En soms werkt het daar prima. Maar bij chronische (pijn)klachten doet het vaak meer kwaad dan goed, omdat je met meer druk op jezelf je klachten in stand houdt of zelfs verergert.
En dat is precies wat veel mensen met chronische (pijn)klachten al zo lang doen – vaak hun hele leven al: zichzelf onder druk zetten, beter hun best doen, doorzetten. Dus nee, werken aan je herstel doe je niet even met een andere mindset. Het is vooral een kwestie van mildheid, van opnieuw leren vertrouwen op je lichaam.
Niet harder proberen, maar zachter leren.