En dan is het zover. Je bent vol goede moed begonnen aan je mindbody herstelproces. Je leest, oefent en merkt dat je anders naar je klachten gaat kijken. En plots gebeurt er iets wat je misschien niet verwacht: je klachten verergeren. Of ze lijken ineens op een andere plek in je lichaam te zitten. Dat voelt verwarrend, soms zelfs ontmoedigend, maar het is goed om te weten dat dit een onderdeel van het proces kan zijn.
Waardoor kunnen klachten verergeren?
Het brein is niet alleen een boodschapper van pijn, het is ook een hoeder van veiligheid. Jarenlang heeft het zich vastgeklampt aan een bepaald patroon: hier is gevaar, hier moet je opletten. Dat patroon is zo vaak herhaald dat het een stevig fundament is geworden.
Wanneer je ineens begint te morrelen aan dat fundament – door te leren dat de pijn niet voortkomt uit lichamelijke schade, maar uit overgevoelige alarmbanen – ervaart het brein dat als bedreigend. Het voelt alsof er aan de basis wordt getornd van iets wat jarenlang zekerheid gaf.
En wat doet een brein in paniek? Het zet het alarm juist harder. Het vergroot de pijnsignalen om je weer terug te trekken naar het oude spoor. Extra gevaar! Extra waakzaamheid! Niet omdat er echt iets mis is, maar omdat verandering voor het brein onveilig voelt.
Daarom kunnen klachten tijdelijk heviger worden of zich naar andere plekken verplaatsen. Het is een teken dat je brein reageert op de verschuiving: de oude ‘zekerheden’ worden afgebroken en dat voelt spannend.
Wat gebeurt er met emoties?
Naast het kans dat je (pijn)klachten verergeren, kunnen ook emoties sterker naar boven komen. Want wie aan de fundamenten rammelt, haalt niet alleen pijnpatronen los, maar ook onderliggende gevoelens die lang onderdrukt zijn.
Verdriet dat altijd is weggestopt, boosheid die nooit geuit mocht worden, angst die jarenlang genegeerd is – ze kunnen ineens voelbaar worden. Dat kan je flink uit balans brengen. Toch hoort ook dit bij het proces. Het zenuwstelsel probeert niet alleen oude pijnbanen los te laten, maar ook oude emotionele lading.
Soms merk je dat heel direct. Tranen komen sneller op, je voelt je minder weerbaar. Of een spanning in de borst gaat gepaard met een onverwachte golf boosheid. Het zijn geen nieuwe problemen, maar emoties die eindelijk ruimte krijgen. Alsof je meer ‘openstaat’.
Een teken van vooruitgang
Als je klachten verergeren is het belangrijk dit te erkennen als onderdeel van herstel, niet als een terugval. Sterker nog: het zijn vaak tekenen van vooruitgang, tekenen dat er daadwerkelijk iets in beweging komt. Dit hoort bij het loslaten van oude fundamenten en het bouwen van nieuwe. Door jezelf in deze fase met mildheid en nieuwsgierigheid te benaderen, geef je jouw brein en zenuwstelsel de kans om stap voor stap tot rust te komen.
Veel mensen kijken achteraf terug en zeggen: ‘Juist toen ik dacht dat ik achteruitging, bleek ik eigenlijk een sprong vooruit te maken.’ Het mindbody herstelproces verloopt zelden in een rechte lijn. Het is eerder een golfbeweging: soms onrustig, soms kalm, maar steeds in de richting van herstel. Alan Gordon van het Pain Psychology Center en grondlegger van PRT-Pain Reprocessing Therapy) zegt dan ook altijd: Trust the Proces!