Je comfortzone voelt vertrouwd. Alsof het de plek is waar je veilig bent. Maar vaak is het niet meer dan een oud patroon: een ingesleten manier van reageren die ooit handig leek, maar je nu vooral belemmert.
Wanneer je jarenlang gewend bent geweest om je klein te maken, dan is jezelf naar de achtergrond plaatsen je comfortzone en voelt zelfvertrouwen als arrogantie. Als je altijd hebt gezwegen om conflicten te vermijden, dan is zwijgen je comfortzone en lijkt assertiviteit bijna op agressie. En wanneer je steeds anderen voorrang hebt gegeven, dan is jezelf wegcijferen je comfortzone en kan het prioriteit geven aan je eigen behoeften egoïstisch voelen.
Maar wat is er eigenlijk aan de hand is als je uitgedaagd wordt om buiten te comfortzone te treden is dat je zenuwstelsel alarm slaat, simpelweg omdat iets nieuws of onbekends anders voelt. En die ervaring kan voor sommige breinen lastig zijn.
Hoe dit werkt in je brein en lichaam
Ons brein is meester in voorspellen. Het herkent patronen en zegt: zo doen we het altijd. Als jij jarenlang hebt geleefd vanuit aanpassing of voorzichtigheid, dan voelt iedere stap daarbuiten als gevaar. Niet omdat er werkelijk gevaar is, maar omdat je zenuwstelsel gewend is geraakt inschikken bij spanning.
Datzelfde mechanisme speelt bij chronische (pijn)klachten. Het zenuwstelsel staat vaak te scherp afgesteld: signalen die geen gevaar zijn, worden toch als bedreigend geregistreerd. Een nieuwe houding aannemen – of dat nu letterlijk of figuurlijk is – kan dan spanning en zelfs meer klachten oproepen. Het voelt onveilig. En het brein is zich er niet van bewust dat het juist een beweging richting herstel kan zijn.
Van comfortzone naar groeizone
Herstellen vraagt om het doorbreken van oude paden. Dat kan klein beginnen: een grens aangeven in een gesprek, even rust nemen zonder je schuldig te voelen of zacht tegen jezelf zeggen dat je er ook toe doet.
In het begin voelt dat allesbehalve comfortabel. Je brein protesteert, je lijf kan spanning geven, misschien komen er zelfs pijnsignalen op. Dat hoort erbij: het zijn oude alarmbellen die afgaan, niet omdat er werkelijk gevaar is, maar omdat je iets nieuws probeert.
Vertrouwen opbouwen
Het gaat er niet om je hele leven ineens om te gooien. Het gaat om stap voor stap je zenuwstelsel te laten ervaren dat nieuwe keuzes veilig zijn. Dat zelfvertrouwen geen arrogantie is, dat assertiviteit geen agressie betekent, en dat jezelf prioriteit geven niets met egoïsme te maken heeft.
Langzaam verschuift dan de maatstaf. Niet langer je oude comfortzone, maar een nieuwe innerlijke ervaring van veiligheid en ruimte wordt je kompas.