Mindbody: brein en lichaam werken samen
Mindbody: lichaam en brein als één systeem
Je lichaam en brein vormen geen losse delen. Ze werken voortdurend samen. Binnen wat de mind body methode wordt genoemd, wordt gekeken naar hoe die samenwerking invloed heeft op aanhoudende klachten en pijn.
Vanuit je lichaam gaan signalen naar het brein en vanuit het brein gaan reacties terug naar het lichaam. Dit gebeurt de hele dag door, zonder dat je daar bewust bij stilstaat, zonder dat je het voelt of merkt.
Die samenwerking zorgt ervoor dat je kunt bewegen, herstellen, reageren op je omgeving en voelen wat er in je gebeurt. Het is een dynamisch systeem dat zich steeds aanpast aan wat het zelf belangrijk vindt.
De betekenis van lichamelijke signalen
In je lichaam worden continu veranderingen geregistreerd. Spieren, organen, gewrichten en huid geven informatie door via zenuwen. Het brein ontvangt die informatie en geeft er betekenis aan. Het beoordeelt of iets veilig is, neutraal of om bescherming vraagt.
Op basis van die beoordeling ontstaat een ervaring in het lichaam, zoals pijn, spanning, vermoeidheid, druk of onrust. Je merkt de uitkomst, niet het proces dat daaraan voorafgaat.
Het brein als voorspeller
Het brein werkt niet alleen met wat er op dat moment binnenkomt. Het gebruikt ook eerdere ervaringen om te voorspellen wat er waarschijnlijk aan de hand is. Op basis van die verwachtingen bereidt het lichaam zich alvast voor. Dat gebeurt snel en grotendeels automatisch.
Als het systeem vaker sterke signalen heeft ervaren, kan het gevoeliger worden in wat het verwacht. Het brein kan dan eerder uitgaan van dreiging of belasting. Die verwachting beïnvloedt hoe signalen worden geïnterpreteerd en hoe sterk ze worden gevoeld. Zo spelen voorspellingen een rol in wat je lichaam ervaart
Je kunt het vergelijken met een navigatiesysteem dat niet alleen kijkt waar je nu bent, maar ook inschat wat er straks kan gebeuren. Op basis van eerdere ritten weet het systeem waar files vaak ontstaan of waar het wegdek slecht is. Soms klopt die inschatting, maar soms ook geeft de navigatie een file aan terwijl de weg op dat moment vrij is.
Het brein werkt op een vergelijkbare manier. Het gebruikt ervaringen uit het verleden om te voorspellen wat belangrijk kan zijn. Die voorspellingen beïnvloeden hoe signalen uit het lichaam worden geïnterpreteerd. Wanneer het systeem gewend is geraakt om op scherp te staan, kan het sneller aannemen dat een signaal bescherming vraagt. Het lichaam reageert daarop, ook als de situatie inmiddels veranderd is.
Dit principe, dat ‘predictive processing’ wordt genoemd is een typerend gebeuren dat binnen de mindbody benadering een belangrijke plaats inneemt. Het is een onbewust proces met een beschermende bedoeling. Het laat zien hoe sterk verwachtingen en lichamelijke reacties met elkaar verweven zijn.
Bescherming en gevoeligheid
Eén van de belangrijkste aspecten in de mindbody visie is het gegeven dat het vaste gegeven dat het brein het lichaam wil beschermen en daarmee veilig wil houden. Het probeert voortdurend in te schatten wat aandacht nodig heeft. Wanneer het systeem denkt dat er iets dreigt of dat extra voorzichtigheid nodig is, kan het reacties versterken. Dat is helpend bij acute belasting.
In langdurige situaties kan die beschermende reactie blijven doorwerken. Onder invloed van aanhoudende pijn, stress of andere belastende ervaringen kan het systeem gevoeliger worden voor prikkels. Gewone signalen worden dan sneller als intens ervaren en het lichaam kan blijven reageren met spanning, pijn of vermoeidheid. De samenwerking tussen lichaam en brein verloopt dan in een verhoogde stand, wat voor degene die het ervaart duidelijk voelbaar is.
Herkenning in je eigen lichaam en brein
Als je dit zo allemaal leest, kan het zijn dat je iets herkent in hoe je lichaam reageert. Dat gevoel dat je systeem snel ‘aan’ staat, dat signalen groot kunnen aanvoelen of dat je lichaam al heeft gereageerd en jij niet snapt waarom. Alsof er binnenin iets waakzaams meedoet dat het goed met je voorheeft, maar weinig rust kent.
Je klachten kun je daarmee in een ander licht gaan zien. Het zijn niet zomaar losse sensaties, maar reacties van een systeem dat probeert om te gaan met alle belangrijke (en soms lastige) ervaringen die het heeft opgedaan. Dat besef verandert niet meteen wat je voelt, maar kan wel iets verschuiven in hoe je ernaar kijkt. Iets meer afstand, iets minder angst, iets meer ruimte om te merken wat er precies gebeurt.
Van daaruit kan in de begeleiding voorzichtig onderzocht worden wat jouw systeem helpt om zich veiliger te voelen. Dat doen we door te luisteren naar wat je lichaam laat zien en stap voor stap nieuwe ervaringen toe te laten.
