De weerstand die kan ontstaan als je leeft met aanhoudende klachten en informatie over de mindbody benadering tegenkomt is heel begrijpelijk. Je hebt je in de loop van de tijd een hele geschiedenis opgebouwd met onderzoeken, behandelingen en adviezen. Op die weg kwamen altijd wel opmerkingen langs over stress, belasting en ontspanning. Dan kan het gaan voelen alsof het iets is wat je ‘aan jezelf te danken’ hebt. Soms wordt het zelfs letterlijk gezegd of gesuggereerd door anderen.

Herstel en inzicht groeien stap voor stap. Op deze site vind je meer uitleg over de mindbody benadering bij aanhoudende klachten en de rol van het zenuwstelsel daarin. Als je verder wilt verdiepen, kun je hier de brochure met extra informatie downloaden en je hier inschrijven voor de nieuwsbrief MindBody InSight.

Het bericht Weerstand op het idee van mindbody verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Een andere manier van Mindbody journaling

Er bestaat een vorm van mindbodyjournaling die een andere ingang biedt. Dit ‘Schrijven vanuit Zelf’ is binnen mijn praktijk ontwikkeld en geeft toegang tot een binnenwereld die vaak minder zichtbaar is in het dagelijks leven. Tijdens dit schrijven blijft er een aanwezigheid voelbaar die meebeweegt met wat er vanbinnen ontstaat. Die aanwezigheid geeft het proces draagkracht.

Er zoekt iets aandacht

Het schrijven begint eenvoudig. Een pen, een rustig tempo en een open blad. Er komt een moment waarop je merkt dat er iets vanbinnen aandacht zoekt. Dat moment vraagt geen analyse en geen richting. Het vraagt aanwezigheid. Vanuit die plek ontstaat meestal vanzelf een eerste zin die het proces opent.

Mindbody journaling als contactvorm

Bij ‘Schrijven vanuit Zelf’ staat contact centraal. Contact met het lichaam dat signalen geeft en contact met delen die ervaringen dragen. Tijdens het schrijven ontstaat een aanwezigheid die een zachte getuige vormt. Dat maakt het proces begrijpelijk van binnenuit. Het schrijven wordt niet een manier om iets te ordenen maar een manier om bij jezelf te blijven terwijl er iets in beweging komt. Tijdens dit schrijven ontstaat er vaak een verschuiving. Sommige mensen voelen helderheid. Anderen ervaren rust of ontmoeten een emotie die lang stil heeft gelegen. De beweging komt vanzelf wanneer je bij jezelf aanwezig blijft. Het schrijven richt zich op wat er voelbaar wordt zodra je erbij blijft.

De visies achter ‘Schrijven vanuit Zelf’

Deze manier van journaling staat niet op zichzelf. Ze is verweven met mindbodykennis, EAET, PRT en IFS. Deze benaderingen vormen samen een bedding waarin het schrijven een plek krijgt die past bij lichaam en geest. De stappen worden afgestemd op waar iemand op dat moment staat. Zo ontstaat een proces dat gedragen wordt door samenwerking en afstemming.

Waarom begeleiding belangrijk is

Deze journalingmethode vraagt om een context waarin iemand kan terugvallen op begeleiding. De inbedding in verschillende therapeutische benaderingen maakt dat dit schrijven onderdeel is van een groter proces. De stappen krijgen betekenis doordat ze verbonden zijn met wat er tijdens de begeleiding gebeurt.

Een binnenwereld die toegankelijk wordt

Veel mensen voelen dat er een binnenwereld bestaat die wacht op aandacht. Dat gevoel krijgt vorm tijdens dit deze vorm van mindbody journaling. Er komen beelden, sensaties of woorden die lang stil zijn geweest. Die binnenwereld blijkt rijk aan ervaring en wijsheid. Wanneer je je ervoor openstelt gaat je systeem ervaren dat emoties draaglijk kunnen zijn. De spanning in het zenuwstelsel krijgt de kans om te dalen en dat is vaak het begin van herstel.

Heb je interesse te ervaren wat het hele proces voor jou kan betekenen? Neem contact op via de contactpagina.

Het bericht Mindbody journaling die veiligheid biedt verscheen eerst op Praktijk MindBody.

‘Belangrijk dus dat je leert omdenken’

Toch merk ik vaak dat er in die richting gedacht wordt. Als ik mensen die geen chronische (pijn)klachten hebben, uitleg wat mijn werk inhoudt, dan hoor ik:
‘ja, het is ook gewoon een kwestie van mindset.’
Of: ‘mensen moeten ook proberen er gewoon wat positiever in te staan.’
Of (allergietje bij mij): ‘belangrijk dus dat je leert omdenken.’

En elke keer merk ik bij mezelf een frons. Omdat het zo makkelijk is om te denken dat het op die manier werkt. Alsof het een kwestie van wilskracht is. Alsof je brein even in de juiste stand kan worden geduwd en de pijn – of vermoeidheid of welke chronische klacht dan ook – spontaan verdwijnt.

Dus dan leg ik graag nog verder uit hoe het zit met dat brein van ons én chronische pijn.

Een zenuwstelsel op scherp

Want chronische (pijn)klachten hebben niets te maken met te weinig wilskracht of een onhandige manier van denken. Het heeft te maken met een zenuwstelsel dat te vaak op scherp heeft gestaan. Met hersenen die dreiging zijn gaan zien waar die er niet meer is. Met neurale paden die zo ingesleten zijn, dat het lichaam blijft reageren alsof er gevaar dreigt.

Dat is echt geen mindset, maar wel neuroplasticiteit.

Niet harder proberen, maar zachter leren

En daarmee komt het goede nieuws om de hoek. Want waar je met mindset vooral probeert jezelf stevig te overtuigen – kom op, denk anders, voel anders, doe anders – werk je met neuroplasticiteit juist met zachtheid. Niet door te pushen, maar door zacht de weg te wijzen. Door veiligheid toe te laten in plaats van controle te oefenen. Door het lichaam te leren dat het weer mag ontspannen, bewegen, vertrouwen.

En soms door emoties toe te laten die jarenlang onderdrukt moesten worden, omdat de wereld anders te gevaarlijk voelde.

Waarom je mindset veranderen hier niet werkt

Ik snap trouwens wel waar het vandaan komt, dat woord mindset. Het is overal: in sport, in werk, in persoonlijke ontwikkeling. En soms werkt het daar prima. Maar bij chronische (pijn)klachten doet het vaak meer kwaad dan goed, omdat je met meer druk op jezelf je klachten in stand houdt of zelfs verergert.

En dat is precies wat veel mensen met chronische (pijn)klachten al zo lang doen – vaak hun hele leven al: zichzelf onder druk zetten, beter hun best doen, doorzetten. Dus nee, werken aan je herstel doe je niet even met een andere mindset. Het is vooral een kwestie van mildheid, van opnieuw leren vertrouwen op je lichaam.

Niet harder proberen, maar zachter leren.

Het bericht Nee, het is niet je mindset! verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Waardoor kunnen klachten verergeren?

Het brein is niet alleen een boodschapper van pijn, het is ook een hoeder van veiligheid. Jarenlang heeft het zich vastgeklampt aan een bepaald patroon: hier is gevaar, hier moet je opletten. Dat patroon is zo vaak herhaald dat het een stevig fundament is geworden.

Wanneer je ineens begint te morrelen aan dat fundament – door te leren dat de pijn niet voortkomt uit lichamelijke schade, maar uit overgevoelige alarmbanen – ervaart het brein dat als bedreigend. Het voelt alsof er aan de basis wordt getornd van iets wat jarenlang zekerheid gaf.

En wat doet een brein in paniek? Het zet het alarm juist harder. Het vergroot de pijnsignalen om je weer terug te trekken naar het oude spoor. Extra gevaar! Extra waakzaamheid! Niet omdat er echt iets mis is, maar omdat verandering voor het brein onveilig voelt.

Daarom kunnen klachten tijdelijk heviger worden of zich naar andere plekken verplaatsen. Het is een teken dat je brein reageert op de verschuiving: de oude ‘zekerheden’ worden afgebroken en dat voelt spannend.

Wat gebeurt er met emoties?

Naast het kans  dat je (pijn)klachten verergeren, kunnen ook emoties sterker naar boven komen. Want wie aan de fundamenten rammelt, haalt niet alleen pijnpatronen los, maar ook onderliggende gevoelens die lang onderdrukt zijn.

Verdriet dat altijd is weggestopt, boosheid die nooit geuit mocht worden, angst die jarenlang genegeerd is – ze kunnen ineens voelbaar worden. Dat kan je flink uit balans brengen. Toch hoort ook dit bij het proces. Het zenuwstelsel probeert niet alleen oude pijnbanen los te laten, maar ook oude emotionele lading.

Soms merk je dat heel direct. Tranen komen sneller op, je voelt je minder weerbaar. Of een spanning in de borst gaat gepaard met een onverwachte golf boosheid. Het zijn geen nieuwe problemen, maar emoties die eindelijk ruimte krijgen. Alsof je meer ‘openstaat’.

Een teken van vooruitgang

Als je klachten verergeren is het belangrijk dit te erkennen als onderdeel van herstel, niet als een terugval. Sterker nog: het zijn vaak tekenen van vooruitgang, tekenen dat er daadwerkelijk iets in beweging komt. Dit hoort bij het loslaten van oude fundamenten en het bouwen van nieuwe. Door jezelf in deze fase met mildheid en nieuwsgierigheid te benaderen, geef je jouw brein en zenuwstelsel de kans om stap voor stap tot rust te komen.

Veel mensen kijken achteraf terug en zeggen: ‘Juist toen ik dacht dat ik achteruitging, bleek ik eigenlijk een sprong vooruit te maken.’ Het mindbody herstelproces verloopt zelden in een rechte lijn. Het is eerder een golfbeweging: soms onrustig, soms kalm, maar steeds in de richting van herstel. Alan Gordon van het Pain Psychology Center en grondlegger van PRT-Pain Reprocessing Therapy) zegt dan ook altijd: Trust the Proces!

Het bericht Help! Mijn klachten verergeren verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Wanneer je jarenlang gewend bent geweest om je klein te maken, dan is jezelf naar de achtergrond plaatsen je comfortzone en voelt zelfvertrouwen als arrogantie. Als je altijd hebt gezwegen om conflicten te vermijden, dan is zwijgen je comfortzone en lijkt assertiviteit bijna op agressie. En wanneer je steeds anderen voorrang hebt gegeven, dan is jezelf wegcijferen je comfortzone en kan het prioriteit geven aan je eigen behoeften egoïstisch voelen.

Maar wat is er eigenlijk aan de hand is als je uitgedaagd wordt om buiten te comfortzone te treden is dat je zenuwstelsel alarm slaat, simpelweg omdat iets nieuws of onbekends anders voelt. En die ervaring kan voor sommige breinen lastig zijn.

Hoe dit werkt in je brein en lichaam

Ons brein is meester in voorspellen. Het herkent patronen en zegt: zo doen we het altijd. Als jij jarenlang hebt geleefd vanuit aanpassing of voorzichtigheid, dan voelt iedere stap daarbuiten als gevaar. Niet omdat er werkelijk gevaar is, maar omdat je zenuwstelsel gewend is geraakt inschikken bij spanning.

Datzelfde mechanisme speelt bij chronische (pijn)klachten. Het zenuwstelsel staat vaak te scherp afgesteld: signalen die geen gevaar zijn, worden toch als bedreigend geregistreerd. Een nieuwe houding aannemen – of dat nu letterlijk of figuurlijk is – kan dan spanning en zelfs meer klachten oproepen. Het voelt onveilig. En het brein is zich er niet van bewust dat het juist een beweging richting herstel kan zijn.

Van comfortzone naar groeizone

Herstellen vraagt om het doorbreken van oude paden. Dat kan klein beginnen: een grens aangeven in een gesprek, even rust nemen zonder je schuldig te voelen of zacht tegen jezelf zeggen dat je er ook toe doet.

In het begin voelt dat allesbehalve comfortabel. Je brein protesteert, je lijf kan spanning geven, misschien komen er zelfs pijnsignalen op. Dat hoort erbij: het zijn oude alarmbellen die afgaan, niet omdat er werkelijk gevaar is, maar omdat je iets nieuws probeert.

Vertrouwen opbouwen

Het gaat er niet om je hele leven ineens om te gooien. Het gaat om stap voor stap je zenuwstelsel te laten ervaren dat nieuwe keuzes veilig zijn. Dat zelfvertrouwen geen arrogantie is, dat assertiviteit geen agressie betekent, en dat jezelf prioriteit geven niets met egoïsme te maken heeft.

Langzaam verschuift dan de maatstaf. Niet langer je oude comfortzone, maar een nieuwe innerlijke ervaring van veiligheid en ruimte wordt je kompas.

Het bericht Je comfortzone is geen betrouwbaar kompas verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Hoe kan dat? En wat kun je doen als je blijft rondlopen met chronische herniapijn?

Hoe lang duurt het herstel van een hernia?

Uit wetenschappelijke studies blijkt dat een hernia meestal binnen zes maanden vanzelf kleiner wordt of zelfs volledig verdwijnt. De zwelling neemt af, de zenuw krijgt weer ruimte en het weefsel herstelt. In de meeste gevallen is na een half jaar de lichamelijke schade genezen. En toch… blijft de pijn soms aanwezig.

Die aanhoudende pijn is vaak niet meer afkomstig van het oorspronkelijke letsel, maar wordt veroorzaakt door veranderingen in het zenuwstelsel. Dit noemen we neuroplastische pijn.

Pijn zónder schade – komt dat voor?

Ja. Sterker nog, het is heel gewoon. In een grootschalige MRI-studie onder 3.300 mensen zonder rugklachten (Brinjikji et al., 2015) werd bij een groot aantal mensen afwijkingen aan de wervelkolom gevonden.  Bijvoorbeeld:

• 40% van de 30-jarigen had al een uitstulping van een tussenwervelschijf (disc bulge)
• Bij 50-jarigen liep dat op tot 60%
• En op 80-jarige leeftijd had zelfs 84% zo’n uitstulping – zonder enige pijn

Ook andere afwijkingen zoals schijfdegeneratie, uitstulping of artrose werden veelvuldig gezien bij mensen zonder klachten. Zie de onderstaande cijfers uit de studie:

Wat betekent dat? Dat veel van wat we op een scan zien geen goede verklaring is voor pijn. En dat geldt ook voor een hernia die niet meer actief is, maar nog steeds klachten geeft.

Het brein leert pijn

Als pijn lang aanhoudt, verandert er iets in de manier waarop het zenuwstelsel werkt. De hersenen blijven als het ware in de gevaarstand staan. Zelfs als het oorspronkelijke letsel hersteld is, blijft het brein pijnsignalen uitzenden. Die pijn is niet ingebeeld – het is echt – maar wordt in dit geval niet meer veroorzaakt door schade in het lichaam, maar door een overactief pijnsysteem. Dit is het domein van neuroplasticiteit, de pijn die is blijven hangen, noemen we dan ook neuroplastiche pijn.

Deze vorm van pijn komt veel voor na een hernia. Het zenuwstelsel heeft als het ware geleerd om pijnsignalen af te blijven geven, zelfs als daar geen reden meer voor is. Het goede nieuws? Als het brein pijn kan aanleren, kan het het ook weer afleren. (Zie hier voor meer informatie daarover.)

Herniapijn begrijpen = ruimte maken voor herstel

Als je ooit een hernia hebt gehad en nog steeds pijn ervaart, is het belangrijk om te weten dat dat niet automatisch betekent dat er nog steeds iets mis is in je rug. De hernia zelf is vaak allang genezen. Maar je zenuwstelsel kan zijn ‘blijven hangen’ in waakzaamheid.

In plaats van te blijven zoeken naar nieuwe diagnoses of behandelingen die zich richten op de wervelkolom, kan het juist helpen om je te richten op je brein en zenuwstelsel. Denk aan vragen als:

• Ben ik nog steeds bang voor beweging?
• Vertrouw ik mijn lichaam nog?
• Ben ik bang voor de pijn geworden?
• Is er sprake van stress, perfectionisme of onverwerkte spanning?

Dit zijn geen vragen die suggereren dat je je klachten verzint – integendeel. Het zijn aanwijzingen dat je brein extra hulp nodig heeft om uit de gevaarmodus te komen. Deze mindbody benadering wint tegenwoordig veel terrein.

Wil je meer weten over hoe je brein pijn in stand kan houden – en wat je daaraan kunt doen? Lees verder op mijn site of neem vrijblijvend contact op voor meer informatie over mindbody-begeleiding bij chronische pijn.

Het bericht Chronische hernia – oorzaak en herstel verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Bij fibromyalgie, chronische vermoeidheid, long-covid of chronische rugpijn komt dit patroon vaak terug. De klachten zijn er, dag in dag uit. Maar waar komt het vandaan? En waarom lukt herstel maar niet?

Maar er is tegenwoordig een andere benadering. Eén die niet vertrekt vanuit de vraag wat is er mis met mijn lichaam, maar vanuit de vraag: hoe kan ik mijn zenuwstelsel tot rust brengen? Want daar begint herstel.

Herstel vraagt niet om nóg een diagnose

Het is verwarrend als onderzoeken niets opleveren, maar de klachten blijven. Misschien heb je gehoord dat je ‘ermee moet leren leven’, of dat ‘alles al is uitgesloten’. Maar wat als het niet gaat om wat er niet gevonden is, maar om waar nog niet naar gekeken is?

Bij langdurige pijn of vermoeidheid is het zenuwstelsel vaak overbelast geraakt. Het brein is in een staat van waakzaamheid, hyperalertheid blijven hangen,  omdat je systeem op een bepaald moment heeft geleerd dat het nodig was om alert te zijn. En dat is een onderliggend mechanisme bij veel aandoeningen. En net zoals het dat ooit geleerd heeft, kan het ook weer afleren.

Herstel is mogelijk, ook als klachten al lang bestaan

Als je al maanden of jaren met klachten rondloopt, lijkt herstel soms een onrealistisch idee. Maar er zijn steeds meer mensen die hebben ervaren dat het wel kan. Herstel is mogelijk; niet door harder te vechten of ‘erdoor heen te gaan’, maar juist door stil te staan. Door te leren begrijpen wat je lichaam nodig heeft om zich veilig te voelen. Herstel betekent in dit geval niet: iets ‘repareren’. Het betekent: ruimte maken voor verandering in een systeem dat lang op spanning heeft gestaan.

Herstel is een leerproces

We zijn gewend om klachten te willen oplossen. Het liefst zo snel mogelijk. Maar het zenuwstelsel leert anders: via herhaling, veiligheid en vertrouwen. Dat betekent niet dat je moet afwachten en wat mediteren om te zien of het vanzelf overgaat. Het betekent wel dat je een andere houding mag aannemen. Minder strijd, meer nieuwsgierigheid, meer verbinding.

Herstel vraagt om oefening, met rust, lichte nieuwsgierigheid en compassie voor jezelf. Je hoeft niets te forceren, sterker nog: forceren werkt je herstel tegen. Wat wel helpt, is bewust oefenen met veiligheid, met mildheid. Met het leren herkennen van oude patronen die ooit nuttig waren, maar je nu in de weg zitten.

Herstel vraagt vertrouwen

Bij chronische klachten is het logisch dat je voorzichtig wordt. Je weet inmiddels hoe snel iets ‘weer mis kan gaan’. Maar vertrouwen bouw je op door kleine ervaringen, door langzaam maar zeker te merken dat het anders kan. Je hoeft niet in één keer alles anders te doen, dat kan ook niet en als je het probeert, is het gedoemd te mislukken. Wel kun je beginnen met kijken vanuit een ander perspectief: ‘wat mag ik opnieuw leren?’

Herstel begint als je brein gaat begrijpen dat er geen gevaar meer is. En dat is iets wat je – stap voor stap – opnieuw kunt leren voelen.

Herstel vraagt om stilstaan

Deze weg vraagt moed. Niet de moed om door te zetten, maar juist om stil te staan. Om te luisteren. Om de mogelijkheid van herstel serieus te nemen, ook als je al lang onderweg bent.

Of je nu te maken hebt met fibromyalgie, chronische vermoeidheid, long-covid, vage spierpijnen of aanhoudende rugklachten – het verhaal van je lichaam is nog niet af. Je hebt nog heel wat hoofdstukken te schrijven.

Je herstel wacht op je.

Neem gerust contact op of lees hier en hier en hier verder over hoe je je lichaam en zenuwstelsel samenwerken als het gaat om chronische (pijn)klachten.
Of vraag de brochure op op deze pagina.

Het bericht Herstel begint met begrijpen wat er speelt…. verscheen eerst op Praktijk MindBody.

Zo werkt het ook bij hoe je tegen jezelf praat, je self-talk.  Geef je jezelf vaak op je kop, dan heeft dat effect op hoe je je voelt. Meestal ben je dan niet al te blij met jezelf. Je gedachten doen er dus toe (en gelukkig kun je die best een beetje bijsturen).

Je wordt beter in wat je vaak doet

In alles wat je vaak doet, word je beter. Het brein is namelijk een beetje lui: het is dol op gewoontes, dat scheelt veel moeite (hersencapaciteit en energie). Ook in het denken van bepaalde gedachten kun je goed worden. Heb je veel angstige gedachten, dan neigt je brein al snel naar meer angst.

Taal bij chronische pijn

Ook bij chronische (pijn)klachten speelt taal – en de neiging van het brein lui te zijn –  een belangrijke rol. Hierbij is het belangrijk om te weten dat bepaalde woorden of uitdrukkingen ervoor zorgen dat je brein zich veilig of juist onveilig voelt. En een onveilig brein creëert meer pijn of meer klachten. Als je dan weet dat je brein graag herhaalt wat het heeft geleerd, dan begrijp je je je angstiger voelt als je in je denken taal gebruikt die de onveiligheid versterkt. En angst versterkt de pijn (in de blog over de pijn-angst cyclus lees je meer over hoe dit werkt.)

Je brein kalmeren

Sommige woorden geven vertrouwen, andere zorgen ervoor dat je dieper in de put raakt. Als je bijvoorbeeld tegen jezelf zegt ‘niet zeuren, gewoon door de pijn heen bijten’ geef je je brein het signaal dat er iets is om bang voor te zijn, waardoor de pijn intensiveert. Beter is het om bij pijn te denken in termen van ‘ik glijd hier doorheen’ of ‘ik laat het toe’. Het brein kan hierdoor kalmeren.

Ook als het tijdens je herstel even niet meezit, is het niet handig om tegen jezelf te zeggen ‘ik voel me zó depressief’. Het brein leer je daarmee dat er iets ernstigs aan de hand is. Beter is het om luchtiger te denken ‘het is nu gewoon wat veel voor me’. Dat laatste geeft aan dat het tijdelijk is en dat het erbij hoort ­– en dat kalmeert je brein.

Hersteltaal

Je bewust zijn van de woorden die je tegen jezelf zegt gedurende je herstelproces is dus belangrijk. Blijf weg van woorden die je stress verhogen, je ontmoedigen of je bang maken. Maar kies hersteltaal: woorden die je hoop geven, je veilig laten voelen, het luchtig maken of je misschien zelfs aan het lachen maken. Door deze hersteltaal vaak te gebruiken, leert je brein deze taal. Want je wordt beter in alles wat je vaak doet. Zélfs als je het diep van binnen niet gelooft!

Het bericht Hoe taal je herstelproces kan versnellen verscheen eerst op Praktijk MindBody.